Genel Hatlarıyla Transhümanizm Hareketi ve İnsana Bakışı
Anahtar Kelimeler:
Transhümanizm- transhuman- posthuman- arttırma- evrim- ötanazi- öjeniÖz
Bu çalışma son dönemde gündeme gelen ve gittikçe popülerleşen transhümanizm akımını ve tarihsel arka planını işleyerek transhümanizmin insanı ele alma biçimini incelemektedir. Transhümanizm kavramının ortaya çıkışı ve gelişimi işlenerek bu fikrin temsilcileri olan Julian Huxley, Nick Bostrom, Stefan Sorgner, Max More, Ray Kurzweil gibi düşünürlerin fikirleri incelenmiş ve transhümanizme dair ortaya çıkan tartışmalar bu isimlerin görüşleriyle birlikte ele alınmıştır. Bunu yaparken transhümanizm hareketinin konu edindiği “arttırma, düzeltme, evrim, ölüm, ölümsüzlük, hayatı kurtarma, gen havuzunu iyileştirme, ötenazi, öjeni vb.” temel kavramlar ve bu kavramları konu edinen fikirler açıklanmaya çalışılmıştır. Diğer taraftan transhümanizmin felsefe tarihindeki olası ilişkileri ve beslendiği kaynaklardan söz edilerek transhümanist düşünürlerin özellikle üzerinde durduğu Nietzsche ve onun kavramlarıyla olan ilişkisine değinilmiştir. Transhümanist düşüncenin dayanak noktası olarak kullanabileceği kavram arayışları incelenmiş, ortaya çıkan çelişkili durumlara dikkat çekilmiştir. Daha sonrasında ise transhümanizmin gündeme getirdiği ve gelecekteki olası sorunlar, insanın varlığı ve değişimi bağlamında incelenmeye çalışılmıştır. Meydana gelebilecek bireysel ve toplumsal değişiklikler nedeniyle Rebecca Taylor, Francis Fukuyama, Ted Peters gibi düşünürlerin transhümanizme yönelttiği eleştiriler de ele alınmıştır. Metnin genelinde transhümanist düşünürlerin ortak paydada buluştuğu fikirlere ve yaşadıkları fikir ayrılıklarına değinilerek transhümanizmin insana yaklaşımı konusunda farklı düşünürler üzerinden eleştirel bir değerlendirmesi yapılmıştır. Transhümanizm hakkında bilgilendirici bir çalışma olması amaçlanan makalede, transhümanizm hareketi genel hatlarıyla ortaya konmuş, gelişim güzergahı incelenmiş, amacı ve içeriği konu edilerek transhümanizm konusundaki kritik noktalar işlenmiştir.
Referanslar
Alighieri, D. (1867). The Divine Comedy. (H. W. Longfellow, Çev.) Cambrige: The Riverside Press.
Alighieri, D. (1998). İlahi Komedya. (R. Teksoy, Çev.) İstanbul: Oğlak Yayıncılık ve Reklamcılık Ltd. Şti.
Alighieri, D. (2011). La Divina Commedia. Milano: Ulrico Hoepli.
Babich, B. (2017). Nietzsche’s Post-Human Imperative: On the “All-too-Human” Dream of Transhumanism. Y. Tuncel (Dü.) içinde, Nietzsche and Transhumanism: Precursor or Enemy? (s. 101-132). Cambridge, UK: Cambridge Scholars Publishing.
Bostrom, N. (2001). Transhumanist Values. https://www.nickbostrom.com/tra/values.html.
Bostrom, N. (2003). The Transhumanism Faqs. https://www.nickbostrom.com/views/transhumanist.pdf.
Bostrom, N. (2005). A History of Transhumanist Thought. Journal of Evolution and Technology, 14. https://nickbostrom.com/papers/a-history-of-transhumanist-thought.
Bucke, R. M. (2016). Cosmic Consciousness. Philadelphia: Innes & Sons.
Cevizci, A. (1994). Platon’un Devlet’teki Bölünmüş Çizgi Analojisi. Araştırma Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Felsefe Bölümü Dergisi, (15), 31-134.
Chu, T. (2014). Human Purpose and Transhumanism Potential. California: Origin Press.
Cognizant. (2021). When COVID-19 Struck, Human & Machine Intelligence Combined To Illuminate A Way Forward. https://www.forbes.com/sites/cognizant/2021/05/04/when-covid-19-struck-human--machine-intelligence-combined-to-illuminate-a-way-forward.
Dağ, A. (2018). Nietzsche ve Transhümanizm Bağlantısı Üzerine Bir Değerlendirme. FLSF (Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi)(25), 207-224.
Dağ, A. (2018a). Transhümanizm – İnsanın ve Dünyanın Dönüşümü. Ankara: Elis Yayınları.
Dağ, A. (2020). Transhümanizm - İnsansız Dünya. İstanbul: Ketebe Yayınları.
Dalkılıç, B. (2017). Organon ve Novum Organum’da Temel Ögeler ve Tümevarım Yöntemi. Hikmet Yurdu, (20), 25-50.
Eliot, T. S. (2020). The Cocktail Party. London: Faber and Faber Ltd.
Ferry, L. (2023). Transhümanist Devrim. (K. Kahveci, Çev.) İstanbul: Türk İş Bankası Kültür Yayınları.
Fukuyama, F. (2004). Transhumanism. Foreign Policy (144), 42-43.
Gilson, E. (1999). Tanrı ve Felsefe. (M. Aydın, Çev.) İstanbul: Birleşik Yayıncılık.
Harari, Y. N. (2015). Hayvanlardan Tanrılara Sapiens. (E. Genç, Çev.) İstanbul: Kollektif Kitap.
Harari, Y. N. (2020). The World after Coronavirus. https://www.ft.com/content/19d90308-6858-11ea-a3c9-1fe6fedcca75.
Hauskeller, M. (2017). Nietzsche, the Overhuman and the Posthuman - Reply to Stefan Sorgner. Y. Tuncel (Dü.) içinde, Nietzsche and Transhumanism: Precursor or Enemy? (ss. 32-36). Cambridge, UK: Cambridge Scholars Publishing.
Hopkins, P. D. (2015). A Salvation Paradox for Transhumanism: Saving You versus Saving You. C. M. Trothen (Dü.) içinde, Religion and Transhumanism: The Unknow Future of Human Enhancement (ss. 71-81). California, USA: Preager.
Huxley, J. (1957). Transhumanism. https://www.researchgate.net/publication/247718617_Transhumanism.
Köktürk, M. (2019). Homo Digitalicus ve Dil Kullanımı. Türk Yurdu (387), 9-11.
Kurzweil, R. (2005). The Singularity is Near. New York: Penguin Group.
Kurzweil, R. (2012). As Humans and Computers Merge … Immortality? (P. Solman,
Röportaj Yapan). https://www.pbs.org/newshour/show/as-humans-and-computers-merge-immortality.
LaMettrie, J. O. (1980). İnsan Bir Makina. (E. Bayramoğlu, Çev.) İstanbul: Havvas Yayınları.
More, M. (1990). Transhumanism: Towards a Futurist Philosophy. Extropy (6), 6-12.
Nietzsche, F. W. (2003). Şen Bilim. (L. Özşar, Çev.) İstanbul: Asa Kitapevi.
Nietzsche, F. W. (2011). Böyle Buyurdu Zerdüşt. (M. Tüzel, Çev.) İstanbul: İş Bankası Yayınları.
Özdemir, M., & Başaran, N. (2021, 04 26). Transhümanizm, Posthümanizm ve İnsan Bilincinin Yeni Kapsamı. İslami Araştırmalar Dergisi, 32(1), 30-51.
Peters, T. (2011). Transhumanism and the Posthuman Future: Will Technological Progress Get Us There?. https://metanexus.net/h-transhumanism-and-posthuman-future-will-technological-progress-get-us-there.
Pilsch, A. (2017). Transhumanism: Evolutionary Futurism and the Human Technologies of Utopia. London: University of Minnesota Press.
Sorgner, S. L. (2009). Nietzsche, the Overhuman, and Transhumanism. Journal of Evolution and Technology, 20(1), 29-42.
Sorgner, S. L. (2017). Beyond Humanism: Reflations on Trans-and Posthumanism.
Y. Tuncel (Dü.) içinde, Nietzsche and Transhumanism: Precursor or Enemy? (ss. 41-67). Cambridge: Cambridge Scholars Publishing.
Sorgner, S. L., & Grimm, N. (2013). Introduction. Evolution Today. S. L. Sorgner, & B.-R. Jovanovic (Dü) içinde, Evolution and Future (ss. 9-21). Frankfurt: Peter Lang.
Soysal, S. (2009). Nietzsche, Güç İstenci ve Darwincilik. Baykuş Felsefe Yazıları Dergisi (4), 243-274.
Tanner, M. (2007). Düşüncenin Ustaları: Nietzsche. (Ç. Türkyılmaz, Çev.) İstanbul: Altın Kitaplar.
Taylor, R. (2012). Tranhumanism’s Roots in Eugenics. http://www.catholiclane.com/transhumanisms-roots-in-eugenics.
Ünal, M. F. (2019). Dijitalleşmenin Transhümanizme Etkisi. ISOPHOS: Uluslararası Bilişim, Teknoloji ve Felsefe Dergisi (2), 19-38.
Wisser, R. (1990). Friedrich Nietzsche: Üstün İnsan Görünürde mi? Felsefe Arkivi (27), 75-97.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Mehmet Ulupınar (Author)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Yazarlar, çalışmalarının telif hakkını saklı tutar.
Bu dergide yayımlanan tüm içerikler Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY 4.0) ile lisanslanmaktadır.
Bu lisans, uygun atıf yapılması koşuluyla çalışmaların serbestçe kullanılmasına, paylaşılmasına ve çoğaltılmasına izin verir.
https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/
