Poetik-Tarihî Olanın Ontolojik Zeminine Dair

Öz

Bir tarihi yazmak kadar, poetikanın nasıl yazılacağı da tartışma konusudur. Epistemolojik olarak ikisini, ayrı ayrı ya da birlikte ele almak mümkündür, bu bir paradigmayı gösterir; ne var ki bu tek bir paradigma olamaz. İkisini, eş deyişle poetik-tarihî olanı birlikte ele almak zemini başka bir yöne döndürür. Bu zemin ontolojik olandır ve tarih-yazımının betimsel-anlatısal karakterinden onu açıklamaya ve kavramaya dair bir felsefeye götürür. Betimsel-anlatısal olanın kavramsal olanı içinde barındıramayacağı anlamına gelmez, ne var ki kavramsal olanı bilinçli olarak tercih etmeme gibi bir durum vardır ki, bu felsefeyi  başka bir kulvara sokmak anlamına gelir. Anlama ve yoruma dayalı bir düşünce felsefenin merkezine oturtulacaktır. Bu düşünce yoluyla soyut-rasyonalist olmayan bir felsefe yapma imkânı ortaya koyulmaya çalışılacaktır. Açıklamaya ve kavramaya dayalı bir felsefe tipik anlamda soyut-rasyonalist bir felsefe olamaz. Burada devreye paradigmanın kadim olandan  ve geçmişin sürekliliği üzerinden giden yönü ve izi takip edilebilir. Karşıt gibi görülen bu iki akımdan ikincisi, soyut-somut, akıl-duygu arasındaki ayrımların ötesindedir. Bu yazıda bunu vermeye çalışırken, konuya bir propaedeutik, ön-hazırlık geliştirmek istiyorum.