Pyrrhon Kuşkucu Muydu, Dogmatik Miydi?
Anahtar Kelimeler:
Antik Yunan felsefesi- kuşkuculuk- dogmatizm- bilgi- yargıyı askıya almaÖz
Pyrrhon, bize ulaşmamış birkaç şiir dışında hiçbir şey yazmamıştır; bu nedenle hakkında çok az şey biliyoruz. Buna rağmen Pyrrhon isminin antik, modern ve hatta çağdaş felsefede çok fazla anıldığı görülür. Bu nedensiz değildir; adı etrafında Pyrrhonculuk diye bilinen kuşkucu (skeptik) bir ekol kurulmuş, Pyrrhonculuk sözcüğü kuşkuculukla (skeptisizm) özdeşleşmiştir. Pyrronculuk, genel kanıya bakılırsa, Akademia kuşkuculuğuyla birlikte Hellenistik dönemin köklü iki kuşkucu ekolünden birisidir. Kimi modern araştırmacılar, Pyrrhonculuğun, Pyrrhon’dan çok sonraları, MS. 1. yüzyılda Aenesidemos tarafından kurulduğunu ve daha sonraları Agrippa ve Sextus Empiricus gibi filozoflar eliyle geliştirildiğini ileri sürerler. Bu yüzden, modern literatürde Pyrrhon ile Pyrrhonculuk arasındaki düşünsel bağa ve sürekliliğe dair bir tartışma mevcuttur. Hatta bu tartışma, “Pyrrhon, Pyrrhoncu muydu” sorusuna bile yol açmıştır. Aslında tüm sorun, Pyrrhon’un bir kuşkucu olup olmadığında düğümlenmektedir. Eğer Pyrrhon kuşkucu bir filozofsa, Pyrrhon’un bir Pyrrhoncu olduğu, daha sonraki Pyrrhoncuların ondan esinlendiği gösterilmiş olacaktır. Eğer bir dogmatik ise Pyrrhon kuşkuculuk tarihinin dışına itilecektir. İşte bu makalede, modern tartışmalarda belirginleşen ve Pyrrhon sorununun özü olduğu düşünülen, Pyrrhon’un olumlu ve olumsuz bir tez ileri süren dogmatik bir filozof mu, yoksa yargıyı askıya alan bir kuşkucu mu olduğu sorusuna yanıt aranacaktır. Daha yalın deyişle söylersek, Pyrrhon, bir dogmatik miydi, yoksa bir kuşkucu muydu? [...]
Referanslar
Aristoteles (2015). Metafizik (Y. G. Sev., Çev.). İstanbul: Pinhan Yayınları.
Arslan, A. (2008). İlkçağ Felsefe Tarihi (Helenistik Dönem Felsefesi: Epikurosçular, Stoacılar, Septikler). İstanbul: Bilgi Üniversitesi Yayınları.
Bailey, A. (2002). Sextus Empiricus and Pyrrhonean Scepticism. New York: Oxford University Press.
Bett, R. (1994). Aristocles on Timon on Pyrrho: The Text, Its Logic and Its Credibility. C. C. W. Taylor (Ed.), Oxford Studies in Ancient Philosophy (Vol. 12) (ss.137-181). Oxford: Clarendon Press.
Bett, R. (2000). Pyrrho, His Antecedents, and His Legacy, Oxford: Oxford University Press.
Bett, R. (2022). Pyrrho. The Stanford Encyclopedia of Philosophy, by The Metaphysics Research Lab, Department of Philosophy, Stanford University (https://plato.stanford.edu/entries/pyrrho).
Bonazzi, M. (2012). Plutarch on the Difference between the Pyrrhonists and the Academics. B. Inwood (Ed.), Oxford Studies in Ancient Philosophy (Vol. 43) (ss.270–298). Oxford: Clarendon Press.
Brennan, T. (1998). Pyrrho on the Criterion. Ancient Philosophy, 18(2), 417-434.
Brunschwig, J. (1994). Once Again on Eusebius on Aristocles on Timon on Pyrrho.
In Papers in Hellenistic Philosophy. Cambridge: Cambridge University Press.
Cevizci, A. (2014). İlkçağ Felsefesi. İstanbul: Say Yayınları.
Chiesara, M. L. (2001) Aristocles of Messene: Testimonia and Fragments. New York: Oxford University Press.
Çilingir, L. (2019). Pratik Felsefe. Ankara: Elis Yayınları.
Caizzi, D. F. (1981). Pirrone: Testimonianze. Naples: Bibliopolis.
Empiricus, S. (2017). Kuşkuculuk (Pyrrhonculuğun Ana Hatları, Mantıkçılara Karşı, Fizikçilere Karşı) (M. K. Sütçüoğlu, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
Empiricus, S. (2022). Kuşkuculuk-II (Etikçilere Karşı, Uzmanlara Karşı) (M. K. Sütçüoğlu, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
Eusebus, (1983). Eusebius Werke (Die Praeparatio Evangelica). Berlin: Akademie-Verlag.
Flintoff, E. (1980). Pyrrho and India. Phronesis, 25(1), 88-108.
Green, J. (2017). Was Pyrrho a Pyrrhonian?. Apeiron, 50, 335-365.
Hankinson, R. J. (1995). The Sceptics. USA: Routledge.
Kuzminski, A. (2008). Pyrrhonism: How the Ancient Greeks Reinvented Buddhism. Lanham: Lexington Books.
Laertios, D. (2002). Ünlü Filozofların yaşamları ve Öğretileri (C. Şentuna, Çev.). İstanbul: YKY.
Laertius, D. (1925). Lives of Eminent Philosophers (Vol. 1-2) (R. D. Hicks, Çev.). New York: G. P. Putnam’s Sons.
Lee, M-K. (2010). Antecedents in Early Greek philosophy. R. Bett (Ed.). The Cambridge Companion to Ancient Scepticism (ss. 13-35). New York: Cambridge University Press.
Leukippos-Demokritos (2019). Atomcu Felsefe Fragmanları (C. C. Çevik, Çev.). İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları.
Long, A. A & Sedley, D.N. (1987). The Hellenistic Philosophers (Vol. I-II). New York: Cambridge University Press.
Long, A. A. (1986). Hellenistic Philosophy (Stoics, Epikureans, Sceptics). Berkeley and Los Angeles: University of California Press.
Machuca, D. E. (2011), Pyrrhonism in Ancient, Modern and Contemporary Philosophy. New York: Springer.
Platon (1989). Theaitetos (A. Cevizci, Çev.). Platon’un Bilgi Kuramı içinde, İstanbul: Gündoğan Yayınları.
Platon (2012). Devlet (S. Eyüboğlu & M. A. Cingöz, Çev.). İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları.
Plutarkhos (2024). İskender’in Talihi ve Erdemi Üzerine (E. Poyraz, Çev.). İstanbul. Pinhan Yayınları.
Plutarkhos (2022). Paralel Yaşamlar (İskender-Sezar) (E. Poyraz, Çev.). İstanbul: Kronik Yayınları.
Svavarsson, S.H. (2010). Pyrrho and Early Pyrrhonism. R. Bett (Ed.). The Cambridge Companion to Ancient Scepticism (ss. 36-57). New York: Cambridge University Press.
Thorsrud, H. (2009). Ancient Scepticism. New York: Routledge.
Von Fritz, K. (1963). Pyrrhon”, in Paulys Realencyclopädie der Classischen Altertumswissenschaft (Vol. 24), (ss. 89–106).
Ziemińska, R. (2011). Was Pyrrho the Founder of Skepticism?. Polish Journal of Philosophy, 5(1), 149-156.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Hasan Aydın (Author)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Yazarlar, çalışmalarının telif hakkını saklı tutar.
Bu dergide yayımlanan tüm içerikler Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY 4.0) ile lisanslanmaktadır.
Bu lisans, uygun atıf yapılması koşuluyla çalışmaların serbestçe kullanılmasına, paylaşılmasına ve çoğaltılmasına izin verir.
https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/
