Kurbandan İmana
Kierkegaard ile Derrida’da İbrahim ve Kurban
Anahtar Kelimeler:
Kurban- İbrahim- Kierkegaard- Derrida- İman- İmkânsızlık- SorumlulukÖz
Kurban meseli içerisinde bulunan İbrahim ve oğlu İshak arasındaki sessiz ve fakat bir o kadar da sesli olduğu söylenebilecek ilişkiler/anlaşmalar ve İbrahim’in başından geçen inanma ve inanmaya yönelik çeşitli durumlar semavi dinlerin hepsinde Tanrı’ya ve O’nun isteğine doğru yönelmiş olan iman biçimlerinin bir örneği olarak görülmüştür. Kurban meselinin sahip olduğu klasik bir hale gelmiş olan okumasını reddetmeyip bunun üzerine kendi düşünce yoluna giren Kierkegaard, Korku ve Titreme kitabında İbrahim’i bir “iman şövalyesi”, “iman sıçramasını” gerçekleştiren örnek figür olarak okumuştur. Kierkegaard’ın mesele dair yaptığı okuması, başka bir İbrahim’i düşünmeyi mümkün hale getiriyor olsa da Kierkegaard bu alanı bilinçli olarak detaylı bir tartışmaya açmamıştır. Franz Kafka’nın okuması üzerinden çıkılan bir yolla “kendim için başka bir İbrahim düşünebilirim” diyen Derrida ise, Ölüm Armağanı kitabında Kierkegaard’ın İbrahim okumasını genişletmiş ve aporialarını (çıkmazlarını) gözler önüne sermiştir. Hazırlanan bu çalışmada, Kierkegaard ve Derrida’nın okumaları üzerinden kurban eylemi ve bu eylemin açtığı yeni eylem ve sorumluluk alanı tartışılacaktır.
Referanslar
Agamben, G. (2020). Kutsal insan: Egemen, iktidar ve çıplak hayat (İ. Türkmen, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
Alpyağıl, R. (2009). Jacques Derrida-Jean Luc Marion karşılaşması ve “armağanın mantığı”. Kutadgubilig Felsefe Bilim Araştırmaları, 16, 159-180.
Anidjar, G. (2002). “Once more, once more”: Derrida, tha Arab, the Jew. Acts of Religion içinde. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203724309
Aydın, A. (2005). Yahudilikte kurban fenomeni (Tez no. 186477) [Yüksek lisans tezi, Erciyes Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTez-Merkezi/TezGoster?key=-L8ilcwn9ZRRc_YMKxXW1uiTMgwxePvJE2L_biH6vv_IQJhceM2B-kTkeCu0CjK7
Barnett, S. J. (2017). Aydınlanma ve din (H. Emektar Çev.). Hece Yayınları.
Bataille, G. (1997). Din kuramı (M. M. Yakupoğlu, Çev.). Göçebe Yayınları.
Caputo, J. (2023). Kierkegaard’ı nasıl okumalıyız? (A. Çevik, Çev.). Runik Yayınları.
Culler, J. (1985). Saussure. (N. Akbulut, Çev.). AFA Yayıncılık.
Çetin, Ö. (2009). Kurban teorileri. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 9(1), 189-221.
Derrida, J. & Marion, J. L. (2021). Armağan üzerine: Jacques Derrida ve Jean-Luc Marion arasında bir tartışma (E. Yıldız & E. Yurt, Çev.). E. Yıldız & E. Yurt (Ed.), Armağanın Fenomenolojisi içinde. Pinhan Yayınları.
Derrida, J. (1995). The gift of death (D. Wills, Çev.). The University of Chicago Press.
Derrida, J. (2003). Kime vermeli (bilmemeyi bilmek). A. Demirhan (Düz.), Kierkegaard ve Din (A. Demirhan, Çev.) (ss. 69-100) içinde. Gelenek Yayınları.
Derrida, J. (2007). Abraham, the other (B. Bergo & M. B. Smith, Çev.). Judeities: Questions for Jacques Derrida. Fordham University Press.
Derrida, J. (2010). Gramatoloji (İ. Birkan, Çev.). BilgeSu Yayıncılık.
Derrida, J. (2017). Interwiew: Abraham’s melancholy (E. Anderson & P. Lynes, Çev.). The Oxford Literary Review, 39(2), 153-188.
Derrida, J. (2021). Kralın zamanı (E. Yıldız & E. Yurt, Çev.). E. Yıldız & E. Yurt (Ed.), Armağanın Fenomenolojisi (ss. 131-166) içinde. Pinhan Yayınları.
Durkheim, E. (2005). Dini hayatın ilkel biçimleri (F. Aydın, Çev.). Ataç Yayınları.
Elibol, B., & Kaleağası H. (2023). Hareket bozuklukları: Tanı ve tedavi rehberi. Türkiye Nöroloji Derneği Yayınları.
Enis, B. (2019). Tarihsel bir olgu olarak kurban ve Kierkegaard’ın yorumu (Tez no. 573843) [Yüksek lisans tezi, Kocaeli Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
Erginer, G. (1997). Kurban: Kurbanın kökenleri ve Anadolu’da kanlı kurban ritüelleri. Yapı Kredi Yayınları.
Fasano, A., & Schwingenschuh, P. (2024). Tremor series: Very common, very difficult: Phenomenolgy of tremor. International Parkinson and Movement Disorder Society. https://www.movementdisorders.org/Podcasts/Special-Se-ries-So-common-so-difficult-The-phenomenology-of-tremor.htm adresinden alındı.
Filomytos. https://www.filomythos.com/aporia-nedir-sokratesten-derridaya-felsefede-cikissizlik-ve-kararsizlik-iii/ adresinden alındı.
Gaon, S. (2018). Tefsîru’t-Tevrât Bi’l-’Arabiyye: 1. Cilt. (N. Arslantaş, Düz.) Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı.
Girard, R. (2005). Günah keçisi (I. Ergüden, Çev.). Kanat Kitap.
Hegel, G. W. F. (1964). The spirit of Christianity and its fate (T. M. Knox, Çev.). On Chritsianity: Early Theological Writings by Friedrich Hegel içinde. Harper Torchbooks.
Hustvedt, S. (2011). The shaking woman or a history of my nerves. Picador.
İncil. (2009). Yaratılış. İncil-Tevrat-Zebur Kutsal Kitap. https://incil.info/kitap/gen/4 adresinden alındı
Kalın, F. (2014). Rudolf Otto’da din, kutsallık ve mistik tecrübe. Ötüken Neşriyat.
Kant, I. (2002). Ahlak metafiziğinin temellendirilmesi. (İ. Kuçuradi, Çev.). Türkiye Felsefe Kurumu.
Kant, I. (2017). Saf aklın sınırları dahilinde din (S. B. Çağlan, Çev.). Literatürk Academia.
Kant, I. (2021). Fakültelerin çatışması (M. Albayrak, Çev.). Fol.
Kar, S (2014). Din, aydınlanma ve eleştirisi. Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 42, 173-192.
Keskin, A. (2024). “Kurban” olgusunun terminolojik çerçevesi, tanımı ve tasnifi. Avrasya Terim Dergisi, 12(2), 47-52.
Kierkegaard, S. (2014). Korku ve titreme (N. Beier, Çev.). Pinhan Yayıncılık.
Kierkegaard, S. (2020a). Korku ve titreme (İ. Yerguz, Çev.).Say Yayınları.
Kierkegaard, S. (2020b). Ya/ya da (N. Beier, Çev.). Alfa Kitap.
Kierkegaard, S. (2022). Korku ve titreme (İ. Kapaklıkaya, Çev.). Ketebe Yayınevi.
Köktaş, M. (2015). Aydınlanma, rasyonalizm ve din. Turkish Studies, 10(6), 637-650.
Kur’an-ı Kerim. (2015). (M. Öztürk, Çev.). Ankara Okulu Yayınları.
Küçüker, M. U. (2001). Aydınlanma felsefesinde din anlayışı (Tez no. 102675) [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
Lasebikan, G. L. (1998). Eski Ahid’de kurban (A. Güç, Çev.). Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 7(7), 575-586.
Lucy, N. (2012). Derrida sözlüğü. (S. Gürses, Çev.). BilgeSu Yayıncılık.
McGinn, R. (2014). Rudolf Otto ve kutsal’a dair (S. Ghaffari, Çev.). Kutsal’a Dair içinde. Altıkırkbeş Yayın.
Nişanyan, S. (2020, Şubat 25). Kurban. Nişanyan Sözlük: Çağdaş Türkçenin Etimolojisi: https://www.nisanyansozluk.com/kelime/kurban adresinden alındı
Olgun, H. (2016). İbadet, ritüel ve kurban. Milel ve Nihal, 13(2), 82-99.
Otto, R. (2014). Kutsal’a dair (S. Ghaffari, Çev.). Altıkırkbeş Yayın.
Politis, H. (2012). Kierkegaard Sözlüğü (İ. E. Doğan, Çev.). Say Yayınları.
Samancıoğlu, E. (2017). Kierkegaard’ta diyalektik kavramı (Tez no. 491251) [Yüksek lisans tezi, Uludağ Üniversitesi. YÖK Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=vbVkXe1KChYWNElr1MuLZq-CS1TH93lgqKh7aY0pzfVjJSmUEPtaKloEKImLaA-s_
Saussure, F. (1998). Genel dilbilim dersleri (B. Vardar, Çev.). Multilingual.
Şirin, E. (2017). İnsan kurban fenomeni (Tez no. 461258) [Yüksek lisans tezi, Erciyes Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=q3-d9QtLoVA2OMExHSkJpVVJ3-nPH_xDZ6OH9CEabnx-B0trRAxh4kJfAsukSxU2b
Tuğrul, S. (2010). Ebedi kutsal, ezeli kurban: Çok tanrılılıktan tek tanrılılığa kutsal ve kurbanlık mekanizmaları. İletişim Yayınları.
Türk Dil Kurumu . (2022). Kurban. Güncel Türkçe Sözlük: https://sozluk.gov.tr/?ara=kurban adresinden alındı
Uygun, A. (2019). Bir kurban ritüeli olarak kurbanın yakılması ve yağ takdimi.
Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 43, 148-163.
Yıldız, E. (10-13 Ekim 2018). Yasa’nın kapısı: Kafka’dan Derrida’ya. 3. Uluslararası Felsefe, Eğitim, Sanat ve Bilim Tarihi Sempozyumu (ss. 738-745). Pagem Akademi Yayınları.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Yusuf Artık, Ceren Balaban (Author)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Yazarlar, çalışmalarının telif hakkını saklı tutar.
Bu dergide yayımlanan tüm içerikler Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY 4.0) ile lisanslanmaktadır.
Bu lisans, uygun atıf yapılması koşuluyla çalışmaların serbestçe kullanılmasına, paylaşılmasına ve çoğaltılmasına izin verir.
https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/
